2.4 Herinrichten zorglandschap
Met de herinrichting van het zorglandschap zorgen we voor toekomstbestendige, passende zorg. Binnen de aanspraken GRZ, ELV en GZSP zien we een duidelijke beweging die de tweede lijn ontlast, de eerstelijnszorg versterkt en betere samenhang creëert tussen zorgvormen en regio’s. De ambitie is om te zorgen voor de juiste zorg op de juiste plek, waarbij de zorg zo dicht mogelijk bij huis en zo doelmatig mogelijk wordt georganiseerd.
Transformatieplannen en zorgcoördinatie
De regio’s stellen transformatieplannen op om de keten te versterken en de triage, de samenwerking en de zorgcoördinatie te verbeteren. Daarbij worden inhoudelijke en operationele afspraken gemaakt met de ROAZ-regio’s en de zorgaanbieders. Deze transformatie sluit aan bij landelijke programma’s, zoals de leidraad zorgcoördinatie van ZN, waarbinnen integrale triage, samenwerking en een eenduidige organisatie van de acute en kortdurende zorg centraal staan. Met de transformatieplannen rondom zorgcoördinatie wordt de toekomstige toegang tot de kortdurende zorg geregeld. Coördinatiefuncties binnen de ketens voor ELV en GRZ spelen hierin een belangrijke rol. Ze bieden op regioniveau inzicht in vraag en aanbod, sturen bij als er knelpunten ontstaan en helpen om de capaciteit optimaal te benutten. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan de opschaling naar één robuuste coördinatiefunctie per zorgkantoorregio.
Regionale ouderenkliniek (ROK)
Door het hele land vinden experimenten plaats met regionale ouderenklinieken (ROK). Die maken het mogelijk om ouderen sneller uit het ziekenhuis te ontslaan. Deze centra functioneren als regionale expertisepunten waar intensievere ELV-zorg wordt geleverd. Binnen deze klinieken speelt de specialist ouderengeneeskunde een centrale rol, in samenwerking met de geriater. Daarmee vormt de ROK een alternatief voor laagcomplexe ziekenhuisopnames en past die bij de visie om zorg te verschuiven van de tweede naar de eerste lijn. Deze centra dragen bij aan het voorkomen van instroom in de MSZ van kwetsbare ouderen. Een ROK is daarmee een belangrijke schakel om de druk op de ziekenhuizen te verminderen.
De uitgangspunten voor de contractering van een ROK zijn op ZN-niveau beschreven en worden met Actiz verder afgestemd.
Ambulante GRZ
In Nederland is een duidelijke beweging ingezet richting ambulante GRZ. Sinds 2025 is het mogelijk om GRZ zonder klinische opname te starten en vanaf 2026 wordt ambulante revalidatie actief gestimuleerd. Hiermee ontstaat een hybride revalidatieketen waarin thuis revalideren steeds meer de norm wordt. CZ groep ziet ambulante GRZ als een essentiële stap richting toekomstbestendige revalidatiezorg: thuis waar mogelijk, klinisch waar nodig. Ambulante GRZ bevordert de toegankelijkheid, vermindert de druk op de klinische capaciteit en ondersteunt de transitie naar passende zorg in de eerste lijn. Deze zorgvorm vereist echter een zorgvuldige implementatie vanwege de kwetsbaarheid van de doelgroep en de verhoogde eisen aan veiligheid, logistiek en samenwerking buiten de kliniek.
Voor een succesvolle implementatie van ambulante GRZ hanteren wij de volgende kritische succesfactoren:
Er is sprake van budgetneutraliteit en het afbouwen van klinische GRZ-capaciteit om dubbele financiering te vermijden.
Contractering vindt uitsluitend plaats bij aanbieders die aantoonbare ervaring hebben met ambulante revalidatie en die werken binnen goed georganiseerde regionale ketens.
De cliënt moet medisch stabiel zijn en de thuissituatie moet veilig zijn.
Er moet een multidisciplinair team beschikbaar zijn dat waar nodig snel kan opschalen.
Heldere behandeldoelen, digitale monitoring en adequate informatieoverdracht tussen het ziekenhuis, de huisarts en het revalidatieteam zijn voorwaarden voor veilige en effectieve zorg.
CZ groep verwacht dat ambulante GRZ leidt tot kortere hersteltijden, een hogere cliënttevredenheid en meer zelfredzaamheid zonder dat de totale zorgkosten stijgen. In 2027 zetten we daarom in op de verdere uitrol van ambulante GRZ, onder de voorwaarde dat de kwaliteit, de veiligheid en de doelmatigheid aantoonbaar geborgd zijn.
GZSP
ZN heeft uitgangspunten opgesteld voor de individuele zorg en de groepsbehandelingen binnen de GZSP. Hierover voeren zij periodiek overleg met de brancheorganisaties, zodat zo veel mogelijk partijen hiermee kunnen werken en deze uitgangspunten recht doen aan de GZSP. Hierbij worden ook de voorwaarden voor het regiebehandelaarschap en taakherschikking beschreven.
Voor 2027 zijn er ook gedeelde uitgangspunten opgesteld voor het zorgtraject voor kwetsbare patiënten. Dit is een relatief nieuwe prestatie. Zorgverzekeraars zien de huidige invulling van trajectzorg nadrukkelijk als zorg in ontwikkeling. Ook deze uitgangspunten zijn dus in ontwikkeling. We vertrouwen erop dat we hiermee samen met het werkveld kunnen leren en onderzoeken in welke situaties zorgtrajecten nodig zijn, voor welk type patiënt en binnen welke context en voorwaarden. Deze uitgangspunten zijn gebaseerd op de huidige context en worden in overleg met het werkveld periodiek herzien op basis van nieuwe inzichten en ontwikkelingen.
Koppeling met de MSZ: afbuigen van zorg naar de eerste lijn
De herinrichting van de kortdurende zorg sluit aan op de beweging in de MSZ om zorg waar mogelijk af te buigen naar de eerste lijn. CZ groep experimenteert met anderhalvelijnszorg, triagefuncties en een betere samenwerking tussen de huisarts, de GGZ, de MSZ en de verpleeg- en verzorgingshuizen (V&V). De herinrichting van het zorglandschap vraagt om samenhang tussen:
de regionale zorgcoördinatie en triagekaders;
innovatieve zorgvormen, zoals ouderenklinieken;
de verdere opschaling van ambulante GRZ;
ondersteuning van de huisarts door de specialist ouderengeneeskunde meer in te zetten;
een stevige koppeling met de MSZ-afspraken om écht tot substitutie te komen.
Op die manier kan de kortdurende zorg de tweede lijn ontlasten, de eerste lijn versterken en passende zorg in de regio duurzaam organiseren.
