2.1.2 Herinrichten zorglandschap

CZ groep wil de medisch-specialistische zorg zó inrichten dat patiënten op de juiste plek en het juiste moment zorg ontvangen en dat de schaarse (personeels)capaciteit optimaal wordt benut. Chronische en electieve zorg wordt bij voorkeur dicht bij huis beschikbaar, in nauwe samenwerking met de eerste lijn. Voor complexe (oncologische) zorg kan concentratie juist noodzakelijk zijn om de kwaliteit en doelmatigheid te borgen. Het is daarbij essentieel dat kritieke acute ziekenhuisfuncties regionaal toegankelijk blijven. Door toenemende personeelstekorten staat deze beschikbaarheid in diverse regio’s al onder druk. Dit vraagt om duidelijke keuzes over welke zorg door welke zorgaanbieder het beste geleverd kan worden.

Landelijk is al een herinrichting van het zorglandschap in gang gezet met onder meer concentratie en spreiding (tranche 1). Daarnaast zorgt de verdere ontwikkeling van zorgcoördinatie voor een efficiëntere inzet van capaciteit in de regio.

Concentratie en spreiding
 Zorgaanbieders, zorgverzekeraars en patiëntvertegenwoordigers hebben samengewerkt aan de concentratie en spreiding van complexe kanker- en vaatchirurgische zorg in 7 regio’s (tranche 1). CZ groep stimuleert deze ontwikkeling, draagt bij aan de implementatie ervan en borgt dit conform de landelijke richtlijnen in de bilaterale afspraken voor 2027. Door zorg op de juiste plek te organiseren, in samenhang met regionale portfoliokeuzes, draagt CZ groep bij aan een toekomstbestendig zorglandschap waarin de capaciteit optimaal wordt benut, de kwaliteit van zorg wordt geborgd en de samenwerking tussen zorgaanbieders centraal staat. Wij ondersteunen landelijke ontwikkelingen waarbij hoogcomplexe zorg wordt geconcentreerd en de spreiding van zorg op een verantwoorde en doelmatige wijze wordt vormgegeven.

Profilering
CZ groep ziet een groeiende noodzaak voor zorgaanbieders om zich explicieter te positioneren binnen het regionale zorglandschap. Door bewuste strategische profielkeuzes te maken kunnen zorgaanbieders hun capaciteit, personeel en middelen beter afstemmen op hun kerntaken en de regionale zorgbehoefte. Wij sturen hier actief op in onze gesprekken met zorgaanbieders, zodat de zorg toegankelijk en betaalbaar blijft. Tegelijkertijd voeren we in enkele regio’s verkennende gesprekken over de strategische positionering van zorgaanbieders binnen het regionale zorglandschap. Deze lijn zetten we in 2027 voort en we onderzoeken daarbij ook de mogelijkheid om dit naar andere regio’s uit te breiden. CZ groep roept zorgaanbieders op om het maatschappelijk belang boven het individuele belang te stellen en regionaal het gesprek te voeren over noodzakelijke keuzes. Heldere en niet-vrijblijvende samenwerkingsafspraken zijn daarbij essentieel, zodat patiënten overal dezelfde kwaliteit van zorg ontvangen.

Vastgoed speelt in dit kader een belangrijke rol. Een toekomstbestendige zorginfrastructuur vraagt om vastgoed dat aansluit op de maatschappelijke ontwikkelingen en de veranderende zorgvraag. CZ groep ziet dat dit niet altijd het geval is. Daarom vragen wij zorgaanbieders in ons kernwerkgebied om ons tijdig te betrekken bij grote vastgoedinvesteringen, zoals nieuwbouwprojecten, zodat deze kunnen worden beoordeeld in samenhang met de regionale opgaven en maatschappelijke behoeften. Dit draagt bij aan een doelmatige inzet van middelen én aan een passende en toekomstbestendige zorginfrastructuur.

Rol van de ZBC’s in het zorglandschap
 ZBC’s maken integraal deel uit van het medisch-specialistische zorglandschap. Zij kunnen een bijdrage leveren aan een betere toegankelijkheid, hoge patiënttevredenheid en doelmatige organisatie van zorg. Tegelijkertijd vraagt dit ook om aandacht voor kwaliteit, passende zorg en een evenwichtige regionale capaciteitsverdeling. CZ groep heeft oog voor de druk die deze ontwikkeling kan zetten op (regionale) ziekenhuizen. Zo kan de verschuiving van laagcomplexe zorg naar ZBC’s leiden tot een verlies van capaciteit en omzet bij omliggende ziekenhuizen. In sommige gevallen kan daardoor de financiële continuïteit, de beschikbaarheid van zorgprofessionals voor de acute zorg en het opleiden van zorgprofessionals in het gedrang komen.

CZ groep vindt dat de lasten in een regio eerlijk verdeeld moeten worden. Wij hanteren een integrale benadering bij de contractering van ZBC’s, waarbij passende zorg, toegankelijkheid en betaalbaarheid in samenhang worden gewogen. Daarbij gaat het om de mate waarin zorg doelmatig en verantwoord wordt aangeboden, de bijdrage aan tijdige toegang tot zorg in de regio en de manier waarop de bedrijfsvoering en de inzet van capaciteit zijn georganiseerd. Tegelijkertijd kijken we naar de samenwerking met ketenpartners en de rol van de ZBC’s binnen regionale portfoliokeuzes. Daarmee zorgen we ervoor dat de totale zorgcapaciteit in de regio gebalanceerd blijft en de verdeling van de zorglasten eerlijk tot stand komt.

Met onze contractering sluiten we aan op het uitgangspunt dat ZBC’s duurzaam moeten bijdragen aan kwalitatief goede, toegankelijke en doelmatige zorg binnen het regionale zorglandschap. In regio’s waar de bestaande ziekenhuis- en ZBC-capaciteit al toereikend is, contracteert CZ groep daarom geen nieuwe ZBC’s en wordt verdere volumegroei niet gefaciliteerd. Door deze principes consequent toe te passen, borgt CZ groep een toekomstbestendig en complementair zorglandschap waarin acute capaciteit beschermd blijft en zorgaanbieders gezamenlijk de verantwoordelijkheid dragen voor toegankelijke, betaalbare en hoogwaardige medisch-specialistische zorg voor alle verzekerden.

Zorgcoördinatie
 De acute zorgketen staat onder druk door een groeiende zorgvraag en beperkte capaciteit. In lijn met het IZA en het AZWA zetten alle ROAZ‑regio’s stappen richting regionale zorgcoördinatievoorzieningen (ZCV’s). Door uniforme triage, beter inzicht in de regionale capaciteit, afstemming tussen de ketenpartners en een governancestructuur voor opschaling helpt zorgcoördinatie om acute zorgvragen te beoordelen, om urgentie waar mogelijk af te schalen en om passende vervolgzorg te organiseren. Dit versterkt de toegankelijkheid en efficiëntere inzet van capaciteit in de acute keten. De juridische en ICT‑randvoorwaarden zijn nog in ontwikkeling, maar tijdelijke oplossingen worden in meerdere regio’s al ingezet.

Vanaf 2027 wordt zorgcoördinatie structureel geïmplementeerd. De implementatiekosten worden tijdelijk met transformatiegelden gedekt, structurele kosten moeten binnen reguliere contracten passen. Uitgangspunten zijn: doelmatigheid en budgetneutraliteit, resultaatgerichtheid, het voorkomen van dubbelfinanciering, vooraf afspraken maken over de medische verantwoordelijkheid, governance en ICT, en aansluiting bij de landelijke ZN-kaders. CZ groep ondersteunt deze landelijke koers en pakt zijn rol als aanjager, cocreatiepartner, financier en bewaker van de voortgang binnen de reguliere inkoopcyclus en via deelname aan landelijke gremia. Belangrijke risico’s worden aangepakt via gestandaardiseerde governance, regionale samenwerking en actieve monitoring. Denk aan: draagvlak in de keten, juridische borging, ICT-ontwikkeling en afhankelijkheid van landelijke programmasturing. Zorgcoördinatie is daarmee noodzakelijk en haalbaar, mits alle partners gezamenlijk optrekken binnen de afgesproken kaders.

Samenwerking binnen de regionale zorgketen
Wij zien dat stevige regionale samenwerking binnen de zorgketen noodzakelijk is om de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg te borgen. Door de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt is het belangrijk dat ketenpartners gezamenlijk sturen op een beheerste instroom, optimale doorstroom en tijdige uitstroom. Een belangrijke gezamenlijke opgave is het terugdringen van het aantal verkeerde-bed-dagen. CZ groep verwacht dat ziekenhuizen, VVT-aanbieders en transferpunten de registratie van verkeerde bedden optimaliseren, knelpunten tijdig signaleren en deze gezamenlijk oplossen. Als er structureel sprake is van hoge aantallen verkeerde-bed-dagen, dan denken wij actief mee over regionale maatregelen, zoals de inzet van coördinatiefuncties, de verbetering van de triage en het beter benutten of herverdelen van de beschikbare capaciteit.

Binnen de kortdurende zorg sturen wij op zorg die dichtbij, doelmatig en passend is. Dit betekent onder meer dat patiënten in de geriatrische revalidatiezorg (GRZ) zo veel mogelijk dicht bij huis revalideren. Door vaste verwijspatronen en onvoldoende zicht op de regionale capaciteit worden mensen nu nog regelmatig ver buiten de regio geplaatst. Dit is onwenselijk voor cliënten en mantelzorgers, en het staat haaks op het principe van passende zorg. CZ groep gaat hier actief op sturen door ziekenhuizen en aanbieders waar nodig aan te spreken op een regionale plaatsing en door doorstroomafspraken te versterken.

Daarnaast ziet CZ groep een duidelijke rol voor regionale ouderenklinieken (wijkklinieken) bij het ontlasten van de keten. Deze klinieken kunnen onnodige SEH-instroom voorkomen, herstel dicht bij huis faciliteren en bijdragen aan een soepelere door- en uitstroom richting thuis of VVT. Wij verwachten dat ziekenhuizen, huisartsen en VVT-organisaties deze functie regionaal afstemmen en optimaal benutten.

Door gezamenlijk inzicht te creëren in de capaciteit, door samenwerkingsafspraken te versterken en door regionale voorzieningen effectief in te zetten, kan de keten beter functioneren en ontvangt de patiënt tijdig de juiste zorg op de juiste plek. Voor meer informatie over het beleid van CZ groep voor kortdurende zorg verwijzen wij u graag naar het zorginkoopbeleid Geriatrische revalidatiezorg, eerstelijnsverblijf en GZSP.